De bouwsector kijkt in 2026 anders naar groei dan een paar jaar geleden. Waar nieuwbouw lange tijd de dominante pijler was, verschuift de aandacht in de bouw steeds nadrukkelijker naar renovatie en transformatie van bestaand vastgoed. Woningtekorten, verduurzamingsdoelen en strengere regelgeving zorgen ervoor dat aanpassen en verbeteren vaker centraal staan dan uitbreiden.
Voor professionals in de bouw betekent dit een duidelijke verandering in het werk. De aard van projecten verandert, net als de manier waarop wordt samengewerkt en gepland. Renovatieprojecten vragen andere vaardigheden en ervaring dan nieuwbouw.
Renovatie en transformatie bepalen de bouwagenda
Een steeds groter deel van de bouwproductie richt zich op bestaand vastgoed. Volgens cijfers van CBS en Bouwend Nederland bestaat inmiddels meer dan de helft van de bouwomzet uit renovatie, onderhoud en transformatie. In de woningbouw ligt dat aandeel zelfs nog hoger, mede door de omvangrijke verduurzamingsopgave.
De komende decennia moeten miljoenen woningen worden aangepast om te voldoen aan energie- en klimaatdoelstellingen. In de praktijk gebeurt dat zelden via grootschalige sloop en nieuwbouw. Veel vaker gaat het om renovaties waarbij bewoners in de woning blijven en bestaande structuren zoveel mogelijk behouden blijven. Dat heeft directe gevolgen voor de manier waarop projecten worden voorbereid en uitgevoerd.
Werken in bestaande bouw vraagt om een andere aanpak
Renovatie en transformatie zijn geen verkleinde versie van nieuwbouw. Professionals werken met bestaande constructies, installaties die niet altijd volledig zijn vastgelegd en gebouwen die in de loop der jaren meerdere aanpassingen hebben ondergaan. In de praktijk blijkt bijvoorbeeld dat woningcorporaties hun tekeningen niet altijd op orde hebben of dat achterstallig onderhoud onvoldoende inzichtelijk is.
Aannemers en vastgoedonderhoudspartijen werken daarom steeds vaker met meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) om risico’s beter te beheersen. Daarnaast worden woningen en utiliteitsgebouwen vaker ingescand met 3D-scans, laserscans of drones. Op basis daarvan worden actuele tekeningen en modellen opgebouwd, die niet alleen helpen bij de renovatie zelf, maar ook bij toekomstig onderhoud en beheer.
Technisch inzicht blijft daarbij cruciaal. Installaties blijken in de praktijk regelmatig anders te lopen dan op tekeningen en bestaande constructies vertonen afwijkingen of verzakkingen. Dat maakt bestaande bouw minder voorspelbaar, maar ook inhoudelijk complexer. Het werk vraagt om maatwerk en het vermogen om passende oplossingen te vinden.
Communicatie en samenwerking worden belangrijker
Naast techniek speelt communicatie een grotere rol. Professionals hebben direct te maken met bewoners en gebruikers. Afstemming, uitleg en het beperken van overlast horen bij het dagelijkse werk, zeker bij projecten in bewoonde staat.
Steeds vaker volgen uitvoerders, voormannen en projectleiders daarom trainingen zoals Communicatie met bewoners bij renovatie, Conflicthantering of Omgaan met agressie en ongewenst gedrag. Deze vaardigheden waren lange tijd vooral gekoppeld aan woonconsulenten, maar blijken in de praktijk minstens zo relevant voor de uitvoering.
Ook de samenwerking tussen disciplines verandert. Bouwkundige ingrepen hebben directe invloed op installaties en energieprestaties. In utiliteitsbouwprojecten werken bouwkundige en installatietechnische disciplines steeds vaker integraal samen binnen één contractvorm, vaak bij één partij. Buiten de woningbouw zijn DBFM(O)-contracten met langdurig beheer en onderhoud inmiddels gebruikelijk, met looptijden tot dertig jaar. Die aanpak zie je ook steeds vaker terug bij woningcorporaties en stichtingen.
Werken in bewoonde staat
Dat renovatieprojecten andere vaardigheden vragen dan nieuwbouw, zie je terug in de dagelijkse praktijk van professionals die actief zijn in bestaande bouw. Zo werkt Sieglinde als assistent-uitvoerder aan renovatie- en verduurzamingsprojecten in bewoonde staat, nadat zij via Polanski de overstap maakte naar deze functie.
In haar werk stuurt zij de uitvoering aan, bewaakt ze de planning en lost ze situaties op die vooraf niet altijd in tekeningen zijn vastgelegd. “Geen woning is hetzelfde en je bent te gast bij bewoners,” geeft zij aan. “Dat vraagt om snel schakelen, duidelijke communicatie en oog voor de situatie van de mensen die er wonen.”
Het voorbeeld laat zien dat functies binnen renovatieprojecten steeds vaker draaien om een combinatie van technische kennis, organisatievermogen en bewonerscontact. Juist die mix maakt werken in bestaande bouw inhoudelijk complexer dan traditionele nieuwbouw.
Meer lezen over het verhaal van Sieglinde? Klik hier!
Wat betekent dit voor professionals in de bouw?
Voor professionals biedt de verschuiving naar renovatie en transformatie duidelijke kansen. Wie zich ontwikkelt in dit segment vergroot zijn inzetbaarheid en blijft relevant in een sector die verandert. Kennis van bestaande bouw, verduurzaming en samenwerken in complexe omgevingen maakt professionals breder inzetbaar.
Renovatie vraagt om flexibiliteit, technisch inzicht en het vermogen om met onzekerheden om te gaan. Professionals die die combinatie beheersen, zijn beter voorbereid op de toekomst van de sector.
Om renovatie ook aantrekkelijk te houden voor professionals uit de nieuwbouw, combineren aannemers steeds vaker grootschalige renovaties met bijvoorbeeld optoppen: het toevoegen van extra bouwlagen op bestaande constructies. Zo ontstaat een mix van nieuwbouw en bestaande bouw binnen één project.
Werken aan de toekomst
Polanski is dé specialist in arbeidsbemiddeling binnen installatietechniek en bouw. We werken dagelijks samen met professionals in de bouw en blijven dicht op de praktijk en op wat er speelt in de sector.
Bekijk hier onze vacatures in de renovatie en transformatie of ga een vrijblijvend gesprek aan met een van onze consultants.
Deze blog is tot stand gekomen in samenwerking met Jitze, consultant bouw en vastgoed bij Polanski.
